Een vlonder krijgt meestal een afschot van 1 cm per meter (1 %), en sommige bronnen noemen 1 tot 2 cm per meter. Het afschot loopt van het huis af en bij voorkeur in de lengte van de planken, zodat het water over de plank en langs de groeven wegloopt. Voor composiet holkamerplanken is dat afschot geen advies maar een eis: ProDeck schrijft minimaal 1 cm per lengtemeter voor.
Een vlonder van 3 m diep zakt dus 3 tot 6 cm van de gevel naar de buitenrand. Dat zie je nauwelijks, maar je merkt het wel: geen plassen, minder groene aanslag en planken die sneller opdrogen. Hieronder lees je hoeveel afschot je nodig hebt, welke kant op, hoe je het in de onderconstructie verwerkt, en waarom het de legrichting van je planken kan bepalen.
Hoeveel afschot vlonder: wat de bronnen zeggen
| Bron | Afschot | Opmerking |
|---|---|---|
| Onlinetuinhout | 1 cm per meter | Bij erg natte grond ook drainage aanleggen |
| Buitenpaneel, montagegids composiet | ongeveer 1–2 % (1 à 2 cm per meter) | Van gebouwen af; extra belangrijk bij holle profielen |
| ProDeck-montage-instructies | minimaal 1 cm per lengtemeter (1 %) | Verplicht voor holkamerplanken, in de lengte van de plank; massieve planken mogen waterpas, al is afschot beter |
De ondergrens is overal 1 %. Meer dan 2 % is zelden nodig: de vlonder gaat dan zichtbaar scheef liggen en tuinmeubels staan minder stabiel.
Welke kant op?
Van het huis af. Het water moet weg van de gevel, nooit ernaartoe. Ligt de vlonder vrij in de tuin, laat hem dan aflopen naar de kant waar het water de grond in kan, niet naar een schutting of een ander terras.
In de lengte van de planken. Water loopt het makkelijkst over de lengte van een plank weg, langs de groeven. Loopt het afschot dwars op de planken, dan moet het water over elke voeg heen, en bij geribbelde planken blijft het in de groeven staan. Voor holkamerplanken van ProDeck moet het afschot daarom in de lengte van de vlonderplank lopen; anders blijft er water in de kamers staan.
Dat betekent in de praktijk: planken van het huis af leggen, haaks op de gevel. De onderbalken lopen dan evenwijdig aan de gevel, en elke balk ligt iets lager dan de vorige.
Rekenvoorbeeld: hoeveel lager wordt de buitenrand?
Het afschot reken je uit over de lengte waarover het water wegloopt:
Hoogteverschil = lengte in meters × afschot in cm per meter
| Diepte vlonder (van huis af) | Bij 1 % | Bij 2 % |
|---|---|---|
| 2 m | 2 cm | 4 cm |
| 3 m | 3 cm | 6 cm |
| 4 m | 4 cm | 8 cm |
| 5 m | 5 cm | 10 cm |
Neem een vlonder van 4 m breed langs de gevel en 3 m diep, met geïmpregneerd grenen van 145 mm (voeg 10 mm) en onderbalken op 40 cm. De vlonderplanken calculator adviseert hier al planken over de diepte van 3 m: 29 planken van 3 m, iets zuiniger dan 22 planken van 4 m langs de gevel. Mooi, want dat is ook de richting die je voor het afschot wilt.
De onderbalken liggen dan evenwijdig aan de gevel: 9 balken van 4 m, verdeeld over de 3 m diepte. Bij 1 % afschot ligt elke volgende balk 4 mm lager dan de vorige (40 cm × 1 %), en de buitenste balk 3 cm lager dan de balk tegen het huis. Bij 2 % is dat 8 mm per balk en 6 cm in totaal.
Composiet: wanneer het afschot de legrichting bepaalt
Bij composiet holkamerplanken kan het afschot de zuinigste legrichting in de weg zitten. Neem dezelfde vlonder van 4 × 3 m, maar nu met composiet holkamerplanken van 150 mm (voeg 5 mm), onderbalken op 35 cm en de lengtes 2,20 en 4,00 m. De composiet-calculator geeft:
| Planken lopen | Bestellen (incl. 10 %) | Kopse naden | Afschot in de plankrichting? |
|---|---|---|---|
| Langs de gevel (4 m) | 22 × 4,00 m (88 m) | 0 | Nee, het afschot loopt dwars op de planken |
| Van het huis af (3 m) | 43 × 2,20 m (94,6 m) | 26 | Ja |
De calculator kiest op materiaal de planken langs de gevel: ongeveer 7 % minder plank en geen naden. Maar bij holkamerplanken moet het afschot in de lengte van de plank lopen, en het water moet van het huis af. Dan blijft alleen de duurdere richting over, met planken van 2,20 m die je kop aan kop legt.
Je hebt dan een paar opties:
- Leg de planken van het huis af en accepteer de extra naden. Leg op elke naad een extra balk.
- Kies een andere plank: massieve composietplanken mogen volgens ProDeck waterpas, dus dan kun je ze langs de gevel leggen. Afschot blijft wel beter.
- Draai de maat om: een vlonder van 3 m langs de gevel en 4 m diep past precies op planken van 4 m die van het huis af lopen.
Dat soort afwegingen zie je pas als je beide richtingen doorrekent. De calculator laat ze altijd naast elkaar zien.
Zo verwerk je het afschot in de onderconstructie
Het afschot zit niet in de planken, maar in wat eronder ligt. Er zijn drie manieren:
- In de ondergrond. Leg het zandbed of de tegels al onder afschot. Onlinetuinhout adviseert de ondergrond met een daling van 1 cm per meter af te werken. Zie vlonder op tegels of palen.
- In de palen. Sla de palen iets te hoog, span een draad van de hoogste naar de laagste paal en zaag ze af op die schuine lijn. Leg de balken erop.
- Met stelpoten of tegeldragers. Verstelbare dragers zet je per stuk op hoogte; handig op een bestaand terras dat zelf niet goed afloopt.
Controleer onderweg met een lange rei en een waterpas. Een waterpas van 1 m op een rei met een blokje van 1 cm aan de lage kant: staat de bel in het midden, dan heb je 1 %.
Let op de drempel. Een vlonder tegen het huis begint bij de deur en loopt daarna af. Kom je met de hoogte van balk en plank boven de drempel uit, dan moet de vlonder lager of de opbouw dunner. Plan dit vóór je palen slaat; de stappen voor het plannen van een vlonder helpen daarbij.
Wat gebeurt er zonder afschot?
- Plassen. Water blijft op de planken staan, vooral bij geribbelde planken en tegen de gevel.
- Groene aanslag en gladheid. Planken die lang nat blijven, worden sneller groen en glad.
- Water in holle planken. Bij holkamerplanken blijft water in de kamers staan, wat ProDeck juist wil voorkomen.
- Vocht tegen de gevel. Loopt de vlonder naar het huis toe, dan loopt ook het water die kant op.
Een goede voeg helpt ook: daardoor loopt een deel van het water direct tussen de planken door. Meer daarover in de gids over voegbreedte. En zorg voor ventilatie onder de vlonder, zodat het water onder de planken ook weer kan opdrogen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel afschot moet een vlonder hebben?
Meestal 1 cm per meter (1 %). Sommige bronnen noemen 1 tot 2 cm per meter. Voor composiet holkamerplanken schrijft ProDeck minimaal 1 cm per lengtemeter voor, in de lengte van de plank.
Moet een vlonder aflopen of waterpas liggen?
Bij voorkeur aflopen, van het huis af. Houten planken en massieve composietplanken mogen waterpas, omdat het water door de voegen kan, maar ook dan is afschot beter. Holkamerplanken moeten altijd onder afschot liggen.
Moet het afschot in de lengte of in de breedte van de planken?
In de lengte van de planken. Dan loopt het water over de plank en langs de groeven weg. Leg de planken dus haaks op de gevel als het water van het huis af moet.
Hoeveel lager is de buitenkant van een vlonder van 4 meter diep?
Bij 1 % afschot is de buitenkant 4 cm lager dan de kant bij het huis, bij 2 % is dat 8 cm. Met onderbalken op 40 cm ligt elke balk dan 4 of 8 mm lager dan de vorige.
Reken beide legrichtingen door in de vlonderplanken calculator, zodat je ziet welke richting past bij je afschot en wat dat aan planken kost.