Hoeveel onderbalken je vlonder nodig heeft, reken je uit met de maat waarover je de balken verdeelt, gedeeld door de hart-op-hartafstand, naar boven afgerond, plus één. Een vlonder van 4 × 3 m met houten planken op 40 cm h.o.h. heeft dus 11 onderbalken van 3 m als de planken in de lengte lopen, of 9 onderbalken van 4 m als de planken over de breedte lopen.
De legrichting van je planken bepaalt dus niet alleen hoeveel planken je koopt, maar ook hoeveel balken en hoe lang die zijn. Hieronder lees je hoe je het aantal telt, een tabel voor gangbare vlondermaten, en waar je op let bij naden, steunpunten en composiet.
Hoeveel onderbalken voor een vlonder: de formule
Onderbalken (ook liggers of regels genoemd) liggen altijd haaks op de vlonderplanken. Je verdeelt ze over de lengte van de planken:
Aantal onderbalken = (plankrichting in cm ÷ h.o.h.-afstand), naar boven afgerond, + 1
De ”+ 1” is de eerste balk aan het begin: tussen 11 balken zitten 10 vakken.
Voorbeeld: planken van 4 m lang op balken met 40 cm h.o.h. 400 ÷ 40 = 10 vakken, dus 11 onderbalken. Elke balk is zo lang als de vlonder in de andere richting: 3 m.
Komt de deling niet mooi uit, rond dan naar boven af. Bij 35 cm wordt 400 ÷ 35 = 11,4, dus 12 vakken en 13 balken. De laatste afstand wordt dan iets kleiner dan 35 cm, wat geen probleem is. Een grotere afstand dan voorgeschreven wel.
Welke h.o.h.-afstand hoort bij je plank?
De afstand komt van de plank, niet van de balk. De gids over liggerafstand gaat hier dieper op in; kort samengevat:
| Plank | Max. h.o.h. | Bron |
|---|---|---|
| Houten vlonderplank (grenen, vuren, douglas 28 mm) | 40 cm | Gadero |
| Dunne houten plank, 18–19 mm | 30 cm | Gadero |
| Composiet holkamer 25 mm | 35 cm | ProDeck-montage-instructies |
| Composiet holkamer 21 mm | 30 cm | ProDeck-montage-instructies |
Gadero noemt voor de balken zelf een maat van 45 × 70 mm, met de 70 mm rechtop. Twijfel je over je plank, kijk dan in de handleiding van de fabrikant: die gaat altijd voor.
Tabel: aantal onderbalken per vlondermaat
De calculator heeft dit uitgerekend voor vier gangbare maten. De planken lopen hier in de lengte (de eerste maat), dus de balken liggen over de diepte (de tweede maat):
| Vlonder | Balklengte | 40 cm h.o.h. | 35 cm h.o.h. | 30 cm h.o.h. |
|---|---|---|---|---|
| 3 × 3 m | 3 m | 9 (27 m) | 10 (30 m) | 11 (33 m) |
| 4 × 3 m | 3 m | 11 (33 m) | 13 (39 m) | 15 (45 m) |
| 5 × 4 m | 4 m | 14 (56 m) | 16 (64 m) | 18 (72 m) |
| 6 × 4 m | 4 m | 16 (64 m) | 19 (76 m) | 21 (84 m) |
Tussen haakjes staat het aantal strekkende meters balk. Het verschil tussen 40 en 30 cm is bij een vlonder van 5 × 4 m al vier balken, ofwel 16 meter hout. Kies dus niet “voor de zekerheid” een kleinere afstand dan nodig, maar ook nooit een grotere.
De legrichting verandert het aantal balken
Neem de vlonder van 4 × 3 m met geïmpregneerd grenen van 145 mm, een voeg van 10 mm en balken op 40 cm. De vlonderplanken calculator rekent beide richtingen door:
| Planken lopen | Planken bestellen | Onderbalken | Strekkende m balk |
|---|---|---|---|
| Over de breedte van 3 m | 29 × 3 m | 9 × 4 m | 36 m |
| In de lengte van 4 m | 22 × 4 m | 11 × 3 m | 33 m |
De calculator kiest hier planken over de breedte van 3 m, omdat dat ongeveer 1 % minder plankhout kost en een bredere laatste rij geeft. Je hebt dan 2 balken minder, maar ze zijn langer, zodat je toch 3 m méér balkhout koopt. Voor de totale prijs maakt dat weinig uit; voor het werk wel. Minder balken betekent minder steunpunten en minder schroeven.
Bij een vlonder van 5 × 4 m wint de lengterichting: 29 planken van 5 m en 14 onderbalken van 4 m. Andersom zou je 37 planken van 4 m en 11 balken van 5 m nodig hebben, en een laatste rij van maar 40 mm.
Balken langer dan je handelslengte
Grenen balken koop je doorgaans in 3, 4 of 5 m. Is je vlonder groter, dan moet je balken achter elkaar leggen. Bij een vlonder van 6 × 4 m met planken over de breedte (de zuinigste keuze volgens de calculator: 43 planken van 4 m, zonder kopse naden) liggen de balken over 6 m. Dan heb je 11 balken van 6 m nodig, en elke balk bestaat uit twee stukken.
Let daarbij op:
- Een naad in een balk ligt altijd op een steunpunt, zoals een paal of tegel, nooit vrij in de lucht.
- Verspring de naden zodat ze niet allemaal op één lijn liggen.
- Bij composiet onderbalken adviseert ProDeck 1 à 2 cm ruimte tussen de kopse kanten en geen naad op de plek van een clip. Composiet balken moet je bovendien vastschroeven op een stabiele ondergrond.
Extra balken bij kopse naden van planken
Zijn je planken korter dan de vlonder, dan komen twee planken kop aan kop op een balk. Op één balk van 45 mm breed is weinig ruimte voor twee plankeinden met elk twee schroeven. Daarom leg je op die plek vaak een dubbele balk: voor composiet is dat volgens deze montagegids zelfs een vereiste.
Een voorbeeld uit de calculator: bij die vlonder van 6 × 4 m met planken in de lengte van 6 m en planken van 5 m ontstaan 26 kopse naden, één per rij. Laat je die naden steeds op dezelfde balk vallen, dan is dat één extra balk; laat je ze verspringen, dan worden het er meer. Een dwarsplank is dan vaak de nettere oplossing. Planken over de breedte van 4 m geven helemaal geen naden.
Composiet: meer balken, kortere afstanden
Composiet holkamerplanken zijn minder stijf dan hout en vragen meer balken. Een vlonder van 4 × 3 m met composiet planken van 150 mm (voeg 5 mm) en balken op 35 cm komt in de calculator uit op:
- planken in de lengte van 4 m: 22 planken van 4 m en 13 onderbalken van 3 m (39 m),
- en 260 clips, één per kruising van plank en balk.
Dat zijn er 2 meer dan dezelfde vlonder in hout op 40 cm. Composiet onderbalken van ProDeck zijn er in 2,20 en 4,00 m. Voor balken van 3 m zaag je dus 13 balken van 4 m af en houd je 13 stukjes van 1 m over, die je bijvoorbeeld als korte ondersteuning onder een naad kunt gebruiken. Wat een composiet vlonder kost, lees je in composiet vlonder kosten per m².
Zo tel je je onderbalken in vier stappen
- Kies de legrichting van de planken. Reken beide richtingen door in de vlonderplanken calculator; die geeft voor elke richting ook het aantal onderbalken.
- Zoek de maximale h.o.h.-afstand van je plank op bij de fabrikant of leverancier.
- Tel de balken: maat in de plankrichting ÷ afstand, naar boven afgerond, + 1. Tel er een balk bij voor elke lijn met kopse naden.
- Reken de meters om naar handelslengtes. Met de onderconstructie-calculator krijg je balken, randbalken en steunpunten in één overzicht, en met de hout-calculator reken je stuks en prijzen uit.
Veelgestelde vragen
Hoeveel onderbalken heb ik nodig voor een vlonder van 4 × 3 meter?
Met houten planken op 40 cm h.o.h. zijn dat 11 balken van 3 m als de planken in de lengte van 4 m lopen, of 9 balken van 4 m als de planken over de breedte van 3 m lopen. Met composiet op 35 cm worden het 13 balken van 3 m.
Wat is de juiste afstand tussen onderbalken van een vlonder?
Voor houten vlonderplanken van 28 mm is 40 cm hart-op-hart gebruikelijk. Dunne planken van 18 tot 19 mm vragen 30 cm. Composiet holkamerplanken van 25 mm vragen bij ProDeck maximaal 35 cm, die van 21 mm 30 cm. Volg altijd de handleiding van je plank.
Lopen onderbalken parallel aan de planken of haaks erop?
Altijd haaks op de planken. De planken overspannen de afstand tussen de balken. Leg je de planken van het huis af (handig voor het afschot), dan lopen de balken evenwijdig aan de gevel.
Hoeveel strekkende meter onderbalk is nodig voor 20 m²?
Voor een vlonder van 5 × 4 m met planken in de lengte en balken op 40 cm zijn dat 14 balken van 4 m, dus 56 m. Bij 35 cm worden het 16 balken (64 m) en bij 30 cm 18 balken (72 m). Een andere vorm met dezelfde oppervlakte geeft andere aantallen, dus reken je eigen maat door.
Wil je balken, planken en schroeven voor je eigen vlonder in één keer zien? Gebruik de onderconstructie-calculator.