Voor een vlonder boven water heb je bijna altijd met het waterschap te maken. Ligt het water in beheer bij een waterschap, dan bepaalt de waterschapsverordening of je vlonder vrijgesteld is, of je een melding moet doen, of dat je een vergunning nodig hebt. Bij rijkswateren gelden de regels van het Rijk. Daarnaast moet je bij de gemeente nagaan of de vlonder als bouwwerk een omgevingsvergunning vraagt.
Een vlonder die niet over het water uitsteekt, is bij sommige waterschappen onder voorwaarden vrijgesteld. Steekt hij wel uit, dan is vaak een melding genoeg zolang je binnen de maten blijft. Hieronder lees je wie wat regelt, voorbeelden van twee waterschappen met hun maten, en wat een kleine hardhouten vlonder aan het water aan materiaal vraagt.
De regels verschillen per waterschap en per watergang. De voorbeelden hieronder zijn ter illustratie; kijk altijd bij je eigen waterschap.
Wie gaat over een vlonder boven water?
Er zijn drie lagen, en voor een vlonder aan het water kun je met alle drie te maken krijgen:
| Wie | Waarover | Regels |
|---|---|---|
| Waterschap | Sloten, vaarten, plassen en oevers in regionaal beheer | Waterschapsverordening: vergunning, melding of alleen algemene regels |
| Rijkswaterstaat | Rijkswateren (grote rivieren, kanalen, IJsselmeer) | Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), hoofdstuk 6 |
| Gemeente | Het bouwwerk zelf en het gebruik van de plek | Omgevingsplan en Bbl |
Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) legt uit dat het waterschap voor regionale wateren in de waterschapsverordening bepaalt of er een vergunning of melding nodig is, of dat alleen algemene regels gelden. Voor rijkswateren geldt het Bal: in een vaarweg is een omgevingsvergunning nodig, elders vaak een melding. IPLO noemt daarnaast de regels uit het omgevingsplan, de bescherming van planten en dieren, eventueel Natura 2000 en toestemming van de eigenaar als het water of de oever niet van jou is.
Waarom zo streng? Een vlonder boven water kan de doorstroming en het onderhoud van een watergang hinderen. Het waterschap moet slootkanten kunnen maaien en baggeren, en een vlonder mag de aan- en afvoer van water niet blokkeren.
Voorbeeld 1: Waterschap Rivierenland
Waterschap Rivierenland maakt onderscheid tussen drie situaties voor een steiger, terras of vlonder:
Geen toestemming nodig, onder andere als:
- de vlonder bij een woning binnen de bebouwde kom ligt,
- hij niet uitsteekt over het water,
- hij maximaal 4,00 m is aan de zijde die aan het water ligt,
- de onderkant minimaal 0,20 m (Alblasserwaard en Vijfheerenlanden) of 0,30 m (rest van het gebied) boven het water ligt,
- en hij niet ligt bij een waterkering, een vaarweg of bepaalde natuur- en beschermde wateren.
Een melding is genoeg, onder andere als:
- het water minimaal 7,00 m breed is,
- de vlonder minimaal 10,00 m van kunstwerken zoals stuwen en dammen ligt,
- hij maximaal 1,00 m over het water uitsteekt,
- en hij maximaal 4,00 m is aan de waterzijde, met dezelfde hoogte boven het water.
Past je plan daar niet in, dan heb je een vergunning nodig. Het waterschap noemt verder voorwaarden zoals geen palen in het water plaatsen en de taludbescherming en 1,00 m rondom de vlonder goed onderhouden.
Voorbeeld 2: Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) werkt anders. Een vergunning is nodig bij waterkeringen en hun beschermingszones, natuurvriendelijke oevers en vaarwegen die het hoogheemraadschap beheert. Elders gelden algemene regels en meld je de vlonder 15 werkdagen van tevoren. Een paar voorwaarden:
- minimaal 50 m van (de opening van) een gemaal, inlaat of stuw,
- buiten het profiel uit de legger van de watergang,
- bij een rietoever: de vlonder vóór de rietkraag, eventueel met een loopbrug van maximaal 1 m breed.
HHNK noemt geen vaste maximale maat, maar geeft wel een indicatie: bij water van 8 tot 10 m breed is meestal tot 1,0 m over het water mogelijk, bij breder water ongeveer 10 % van de breedte. Is het water smaller dan 8 m, neem dan eerst contact op.
Die twee voorbeelden laten zien hoe verschillend het kan zijn. Rivierenland werkt met harde maten per categorie, HHNK met algemene regels en maatwerk. Zoek dus altijd de pagina van je eigen waterschap op; de meeste hebben een aparte pagina over steigers en vlonders.
Vlonder boven water vergunning: ook de gemeente
Het waterschap kijkt naar het water, de gemeente naar het bouwwerk. Een vlonder die vastzit aan de oever of op palen staat, is een bouwwerk. In een zaak uit 2012 oordeelde de Raad van State over een vlonder die met haken aan een damwand hing en met palen in de grond stond: dat was een bouwwerk waarvoor een vergunning nodig was, en het argument dat het om “tuinmeubilair” ging, werd afgewezen.
Of jouw vlonder een omgevingsvergunning van de gemeente nodig heeft, hangt af van het omgevingsplan. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket; in het Omgevingsloket kun je ook de melding of vergunning bij het waterschap indienen. Meer over de gemeentelijke kant lees je in vlonder vergunningsvrij?.
Let ook op de balustrade: als het hoogteverschil tussen de rand van de vlonder en het water meer dan 1 m is, eist het Bbl bij nieuwbouw een vloerafscheiding. Dat hoogteverschil wordt gemeten tot het water, niet tot de bodem.
Rekenvoorbeeld: hardhouten vlonder van 4 × 2 m aan de sloot
Stel, je wilt een vlonder van 4 m langs de waterkant en 2 m diep, waarvan 1 m over het water. Bij Rivierenland past dat in de melding (max. 4 m aan de waterzijde, max. 1 m uitsteken), mits het water breed genoeg is en de andere voorwaarden kloppen.
Aan het water kies je meestal hardhout, omdat het nat en droog worden het zwaarst is. De vlonderplanken calculator met bangkirai van 21 × 145 mm, voeg 5 mm, onderbalken op 40 cm en de hardhoutlengtes van 2,45 tot 4,90 m:
| Planken lopen | Rijen | Bestellen (incl. 10 %) | Onderbalken | Schroeven |
|---|---|---|---|---|
| Langs het water (4 m) | 14 | 16 × 4,30 m | 11 × 2 m | 308 |
| Haaks op het water (2 m) | 27 | 16 × 4,30 m (elk in tweeën gezaagd) | 6 × 4 m | 324 |
Beide richtingen kosten evenveel planken: 68,8 strekkende meter. De calculator kiest planken langs het water. Er zijn dan minder rijen en minder schroeven. De laatste rij is wel maar 50 mm breed; met een iets andere voeg of een vlonder van net iets minder diep kun je dat voorkomen. De schroeven-calculator rekent het aantal schroeven ook voor clips uit.
Liggen de planken haaks op het water, dan lopen de onderbalken evenwijdig aan de waterkant. Dat is handig als je de buitenste balk op een draagbalk langs de oever wilt laten rusten.
De constructie boven het water. Mag je geen palen in het water zetten, zoals bij Rivierenland, dan moet het deel boven het water vrij uitkragen vanaf de kant. Gadero beschrijft voor grote vlonders aan het water een opbouw met twee lagen balken: hardhouten palen van 10 × 10 of 12 × 12 cm om de 100 tot maximaal 150 cm, daarop draagbalken van 5 × 15 cm (met 5 × 20 cm tot 2 m overspanning) en daar haaks op balken om de 40 cm. Hoe ver je veilig kunt uitkragen, hangt af van balkmaat, houtsoort en belasting; laat dat bij twijfel narekenen. De gids over vlonderpoeren en vorstdiepte gaat over de palen op de kant.
Checklist voordat je begint
- Zoek uit wie het water beheert: waterschap, Rijkswaterstaat of een particulier. Je waterschap vind je op basis van je adres.
- Lees de pagina over steigers en vlonders van dat waterschap en noteer de maten: uitsteken, breedte, hoogte boven water, afstand tot kunstwerken.
- Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket voor de gemeente én het waterschap.
- Dien de melding of aanvraag in op tijd; bij HHNK minimaal 15 werkdagen vooraf voor een melding.
- Plan de constructie zo dat je aan de voorwaarden voldoet, zoals geen palen in het water. De stappen voor het plannen van een vlonder helpen je bij de rest.
Veelgestelde vragen
Heb ik een vergunning nodig voor een vlonder boven het water?
Meestal heb je minimaal een melding nodig bij het waterschap, en soms een vergunning. Dat hangt af van het waterschap, de watergang en de maten van de vlonder. Bij Rivierenland is een vlonder tot 1 m uitsteken en 4 m breed onder voorwaarden met een melding toegestaan. Kijk daarnaast bij de gemeente of de vlonder een omgevingsvergunning vraagt.
Hoe ver mag een vlonder over het water uitsteken?
Dat verschilt per waterschap. Rivierenland noemt voor een melding maximaal 1,00 m bij water van minimaal 7 m breed. HHNK noemt als indicatie tot 1,0 m bij water van 8 tot 10 m breed en ongeveer 10 % van de breedte bij breder water. Andere waterschappen kunnen andere maten hanteren.
Mag ik palen in de sloot zetten voor mijn vlonder?
Bij Waterschap Rivierenland hoort bij de regels dat je geen palen in het water plaatst. Andere waterschappen kunnen het anders regelen of er een vergunning voor eisen. Vraag het na voordat je palen slaat, en plan anders een vlonder die vanaf de kant uitkraagt.
Welk hout gebruik je voor een vlonder aan het water?
Meestal hardhout, omdat het beter tegen vocht kan. In het rekenvoorbeeld zijn dat bangkirai planken van 21 × 145 mm; voor de palen en draagbalken noemt Gadero azobé. Kies je geïmpregneerd hout voor delen in de grond, dan heb je gebruiksklasse 4 nodig; voor hout in direct contact met water noemt Veteka klasse 5, en daar is hardhout de gebruikelijke keuze; zie ook de gids over geïmpregneerd hout.
Reken je vlonder aan het water door met de vlonderplanken calculator, zodat je bij de melding meteen de juiste maten en materialen hebt.