De meest verkochte vlonderplank in Nederland is geïmpregneerd grenen van 28 × 145 mm, in lengtes van 3, 4 en 5 m. Douglas is er in 28 × 140 mm (en breder), hardhout zoals bangkirai vaak in 21 × 145 mm, en composiet in maten zoals 25 × 150 mm. Die maten zijn belangrijk, want de breedte bepaalt hoeveel rijen je nodig hebt en de dikte bepaalt hoe ver de plank tussen de liggers kan overspannen.
Waarom de maat op het etiket niet altijd de maat in je hand is
In Nederland worden vlonderplanken op hun werkelijke, afgewerkte maat verkocht, in millimeters of centimeters (“2,8 × 14,5 cm” is dus 28 × 145 mm). Dat is een stuk overzichtelijker dan in de VS, waar hout een nominale handelsnaam heeft die groter is dan de plank. Een Amerikaanse “5/4x6” meet ongeveer 25 × 140 mm en een “2x6” ongeveer 38 × 140 mm. Kom je die namen tegen in een buitenlandse handleiding, reken dan met de werkelijke maat.
Toch kan de echte maat afwijken van het etiket:
- Profiel en ribbels. Veel planken hebben aan één kant groeven of ribbels tegen uitglijden. De opgegeven dikte geldt meestal voor het dikste punt.
- Vochtgehalte. Hout dat nat geleverd wordt, is breder dan hetzelfde hout als het droog is (zie hieronder).
- Maattoleranties. Hout uit verschillende partijen kan een millimeter verschillen. Meet bij een uitbreiding altijd een paar planken van je oude vlonder.
Houten vlonderplanken: gangbare Nederlandse maten
| Plank | Dikte × breedte | Lengtes | Typisch gebruik | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Geïmpregneerd grenen | 28 × 145 mm | 3, 4, 5 m | Standaard tuinvlonder | NuBuiten, De Houtboer |
| Douglas | 28 × 140 mm | 3, 4, 5 m | Onbehandeld naaldhout, warmere kleur | Houthandel van Gelder |
| Douglas, breed | 28 × 175 mm | 3, 4, 5 m | Rustiger beeld, minder voegen | Houthandel van Gelder |
| Hardhout (bangkirai) | 21 × 145 mm | 2,45 tot 4,90 m | Duurzaam, dunner en zwaarder | Houthandel van Gelder |
Voor de onderconstructie gebruiken Nederlandse vakhandels meestal geïmpregneerde regels van 45 × 70 mm, staand gelegd met de 70 mm-kant omhoog (Gadero). Voor hogere vlonders of grotere overspanningen zijn zwaardere balken nodig; vraag je leverancier om advies.
Nat hout meet groter
Geïmpregneerd grenen wordt vaak nat verkocht, kort na de behandeling, en nat hout is breder dan droog hout. Een natte plank van 145 mm kan bij levering merkbaar breder zijn en krimpt dan tijdens het drogen. Daarom adviseert Gadero een kleinere voeg van 8 à 10 mm voor nat geïmpregneerde planken. Meet een paar planken uit je eigen levering voordat je een legpatroon vastlegt, en lees in de handleiding over de voegbreedte tussen vlonderplanken wat dit betekent voor de voegen.
Maten van composietplanken
Composietplanken worden op hun werkelijke maat verkocht, en die maten verschillen per merk en zelfs binnen de productseries van één merk. Een voorbeeld uit de montage-instructies van ProDeck:
| Product | Dikte | Breedte | Lengtes | Max. liggerafstand (h.o.h.) |
|---|---|---|---|---|
| ProDeck holkamer | 25 mm | 150 mm | 2,20 en 4,00 m (sommige kleuren ook 3,30, 4,50, 5,80 m) | 35 cm |
| ProDeck holkamer, dun | 21 mm | zie productblad | zie productblad | 30 cm |
Controleer altijd het actuele productblad voor het exacte product en de kleur die je koopt, want productseries veranderen.
Waarom kleine verschillen ertoe doen
Een verschil van een paar millimeter in breedte klinkt verwaarloosbaar, maar het telt op over een hele vlonder. Bij dikte is het nog belangrijker: twee planken die 2 à 4 mm in dikte verschillen, geven een randje waarover mensen struikelen. ProDeck raadt bovendien aan om in één lengte en partij te bestellen om kleurverschillen te voorkomen. Hetzelfde merk is bij een reparatie of uitbreiding dus niet genoeg; zorg dat het werkelijke profiel overeenkomt.
Hoe de plankbreedte het aantal rijen verandert
Het aantal rijen reken je uit met de plankbreedte plus de voeg, ook wel de steek genoemd. De formule is:
- Rijen = (breedte van de vlonder dwars op de planken + voeg) ÷ (plankbreedte + voeg), naar boven afgerond.
Voorbeeld: een vlonder van 4 × 3 m, planken in de lengte (dus 3 m dwars op de planken).
| Plank | Breedte | Voeg | Rijen | Laatste rij |
|---|---|---|---|---|
| Grenen | 145 mm | 10 mm | 20 | in de lengte gezaagd tot 55 mm |
| Douglas | 140 mm | 6 mm | 21 | in de lengte gezaagd tot 80 mm |
| Douglas, breed | 175 mm | 6 mm | 17 | in de lengte gezaagd tot 104 mm |
| Hardhout | 145 mm | 5 mm | 20 | hele plank, past precies |
| Composiet | 150 mm | 5 mm | 20 | in de lengte gezaagd tot 55 mm |
Met planken van 4 m is het aantal rijen meteen het aantal planken: 17 tot 21 stuks, afhankelijk van de plank. Smalle planken betekenen meer planken, meer schroeven en meer werk; brede planken geven minder voegen maar werken per plank meer.
Hetzelfde idee in strekkende meters per m² vlonder (1.000 ÷ steek in mm):
- Grenen 145 mm, voeg 10 mm: ongeveer 6,45 m per m²
- Douglas 140 mm, voeg 6 mm: ongeveer 6,85 m per m²
- Hardhout 145 mm, voeg 5 mm: ongeveer 6,67 m per m²
- Composiet 150 mm, voeg 5 mm: ongeveer 6,45 m per m²
- Douglas 175 mm, voeg 6 mm: ongeveer 5,52 m per m²
Dit is zonder zaagverlies. De composietvlonder-calculator rekent met composietmaten, en met de vlonderplanken-calculator kun je elke breedte en voeg invullen.
Hoe de dikte de liggerafstand bepaalt
Dikkere planken overspannen verder. Er is in Nederland geen landelijke tabel voor vlonderplanken zoals in de Amerikaanse bouwcode; de adviezen komen van leveranciers en fabrikanten:
| Plank | Liggerafstand hart-op-hart | Bron |
|---|---|---|
| Houten planken van 28 mm | maximaal 40 cm | Gadero |
| Douglas 28 mm | 40 tot 50 cm | Houthandel van Gelder |
| Dunne houten planken (18 tot 19 mm) | maximaal 30 cm | Gadero |
| Composiet holkamer 25 mm | maximaal 35 cm | ProDeck |
| Composiet holkamer 21 mm | maximaal 30 cm | ProDeck |
Voor hardhout van 21 mm rekent de calculator standaard met 400 mm. Omdat die plank dunner is dan grenen, is het verstandig de afstand bij je leverancier na te vragen. Leg je diagonaal, dan wordt de vrije overspanning van de plank langer: bij 45° wordt 400 mm tussen de liggers ongeveer 566 mm langs de plank (400 × 1,41). Verklein de liggerafstand dan volgens het advies van de leverancier. De handleiding over de liggerafstand gaat dieper in op de onderconstructie.
Trappen hebben meer ondersteuning nodig
Treden overspannen tussen de trapbomen vaak verder dan vlonderplanken tussen de liggers, en dunnere of holle profielen hebben meer ondersteuning nodig. Holkamerplanken zijn daarom niet altijd geschikt als traptrede zonder extra onderconstructie; kijk in de instructies van je product. Met de calculator voor vlondertrappen deel je de trap in.
Amerikaanse maten ter vergelijking
Gebruik je een Amerikaanse handleiding of een product van een Amerikaans merk, dan zie je feet en inches. Ter vergelijking: een gangbare Amerikaanse vlonderplank is ongeveer 25 × 140 mm, en lengtes van 12, 16 en 20 ft zijn ongeveer 3,66, 4,88 en 6,10 m. Vul in de calculator altijd de werkelijke breedte en voeg in millimeters in in plaats van om te rekenen vanaf een nominale maat. De calculators werken desgewenst ook in feet en inches.
Een maat kiezen
- Grenen 28 × 145 mm is de standaard voor Nederlandse tuinvlonders. Overal verkrijgbaar, betaalbaar en geschikt voor liggers op 40 cm.
- Douglas 28 × 140 of 28 × 175 mm heeft een warmere uitstraling. De brede plank geeft minder voegen en minder planken per m².
- Hardhout 21 × 145 mm is dunner, maar zeer duurzaam (bangkirai heeft duurzaamheidsklasse 1-2 volgens Van Gelder). Boor altijd voor.
- Composiet kies je op productserie; gebruik daarna de exacte breedte, voeg en liggerafstand van die serie. De voor- en nadelen van de verschillende materialen staan in vlondermaterialen vergeleken.
Veelgestelde vragen
Wat is de standaardmaat van een vlonderplank in Nederland?
Geïmpregneerd grenen van 28 × 145 mm is het meest gangbaar, in lengtes van 3, 4 en 5 m. Douglas is er vaak in 28 × 140 mm, hardhout in 21 × 145 mm en composiet bijvoorbeeld in 25 × 150 mm.
Zijn composietplanken even groot als houten vlonderplanken?
Bijna, maar niet precies. Composiet holkamerplanken zijn vaak iets breder (bijvoorbeeld 150 mm) en dunner (21 of 25 mm) dan grenen van 28 × 145 mm, en hebben een kleinere liggerafstand nodig. Gebruik de exacte breedte uit het productblad als je de rijen telt.
Wat betekent 2x6 of 5/4 in een vlonderhandleiding?
Dat zijn Amerikaanse nominale handelsnamen in inches. Een “2x6” meet in werkelijkheid ongeveer 38 × 140 mm en een “5/4x6” ongeveer 25 × 140 mm. In Nederland worden planken op hun echte maat in millimeters verkocht.
Kan ik verschillende plankdiktes op één vlonder combineren?
Vermijd dat in hetzelfde loopvlak. Zelfs kleine verschillen in dikte geven een randje waarover mensen kunnen struikelen. Moet je toch twee producten gebruiken, houd ze dan in aparte zones of op aparte niveaus en controleer elke aansluiting met een rechte lat.